maciek1

Partnerzy

podkarpacie
ustrzyki
izagorz-jpg
etyrawa-jpg
zarszyn
besko
lesko
zarszyn
brzozow
wbieszczadach.net
wsanok

Zostań

Zostań fotoreporterem ekomancza.pl Byłeś świadkiem zdarzenia? Masz zdjęcia, nakręciłeś film bądź napisałeś ciekawy artykuł i chcesz go opublikować? Bądź pierwszy i napisz do nas!
Kontakt z redakcją:

E-mail: redakcja@ekomancza.pl

Tel. 502 920 384
Tel. 782 795 602
 

Balnica

Balnica jest obecnie niewielką osadą leśną, zamieszkaną przez pracowników leśnictwa. Położona w południowo-wschodniej części gminy, niedaleko granicy ze Słowacją jest usytuowana w malowniczej dolinie potoku Balniczka, który spływa do Osławy z pasma granicznego. Znajduje się na południe od Maniowa, od wschodu sąsiaduje z górą Kopa, od południa z Rydoszową i Gmyszowem Wierchem, a od zachodu ze Szczyciskiem.

Pierwotna nazwa Balnicy brzmiała Bannica i wywodziła się od Bani, która oznaczała nie tylko słone źródła, ale także łaźnie.

Miejscowość założył Iwan, syn Stecza, kniazia z Woli Michowej, uzyskując zgodę na lokację od starosty sanockiego, Piotra ze Zborowa w 1549 roku. W przeszłości wieś była umiejscowiona nad dużym potokiem Bannicza oraz nad małym potokiem Banniczka i wchodziła w skład dóbr królewskich, o czym wspomina dokument lustracji z 1565 roku, w którym można przeczytać opis tej osady.

Na próżno próbowano lokować wieś Banniczka na obszarze Balnicy około roku 1560. W 1616 roku w miejscowości uprawiano 17 łanów. Jednak najazd węgierskich sił zbrojnych Jerzego Rakoczego w 1657 roku spowodował ogromne straty. Z 17 łanów pozostał tylko 1 łan uprawny. Kolejny rabunek, tym razem hordy węgierskich tołhajów miał miejsce w 1648 roku. Szkody oszacowano na 4000 złotych. W 1939 roku na trasie z Balnicy do Solinki został rozbity szwadron kawalerii płk Szwajcera.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku, w wyniku błędnego określenia granicy polsko-czechosłowackiej kilometrowy odcinek kolejki wąskotorowej pomiędzy Balnicą a Solinką znalazł się po stronie naszych sąsiadów. Korektę przeprowadzono dopiero w listopadzie 1938 roku. Wtedy cały szlak znalazł się po polskiej stronie granicy. Do tamtego momentu każdy pociąg eskortował oddział straży granicznej.

Balnicę zamieszkiwała ludność łemkowska, polska i żydowska. Według spisu z 1921 roku, we wsi znajdowało się 75 domów i mieszkało 470 osób, z tym że grekokatolików było 426, katolików obrządku rzymskiego 33, a Żydów 11. W latach międzywojennych ludność łemkowska emigrowała do Ameryki. W latach powojennych, po 1945 roku mieszkańców wysiedlono do ZSRR, niszcząc całą zabudowę, łącznie z cerkwią greckokatolicką.

W przeszłości, w Balnicy istniał tartak, młyn, a także drewniano-murowana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Michała Archanioła, którą wzniesiono w 1856 roku i którą później zniszczono. Budynek cerkwi miał prostokątną nawę i kwadratowe prezbiterium. Do prostopadłościennej, drewnianej wieży zakończonej baniastym hełmem i wyższej od dachu, przylegało od zachodniej strony murowane pomieszczenie babińca lub kruchty. Blisko cerkwi, w odległości około 15 m, stała murowana dwukondygnacyjna dzwonnica, zbudowana na planie kwadratu, którą wkomponowano w ogrodzenie cmentarza. Od południowej strony poza ogrodzeniem cmentarza znajdowała się kostnica. Obecnie pozostały tylko ruiny po tych zabudowaniach oraz kute krzyże po świątyni i dzwonnicy. Cmentarz zdewastowano, pozostały jedynie resztki nagrobków na porośniętym drzewami pagórku, niedaleko miejsca, gdzie wypalano węgiel drzewny.

Współcześnie Balnica zalicza się do miejsc najbardziej oddalonych od cywilizacji, do którego w sezonie napływają rzesze turystów. Na końcu osady znajduje się przystanek kolejki leśnej oraz leśniczówka, w której można znaleźć nocleg, kupić coś do jedzenia i skorzystać z jednej z niewielu atrakcji tego rejonu - jazdy konnej. Przy słupku granicznym o numerze I/53 funkcjonuje sezonowe przejście graniczne.

Na uwagę w Balnicy zasługuje murowana kapliczka z II połowy XIX wieku, którą wyremontowała grupa społeczników. Kapliczka jest usytuowana nad potokiem Balniczka, a obok wypływa cudowne źródełko, przy którym niegdyś odbywały się religijne uroczystości połączone ze święceniem wody. Poza tym na terenie osady można znaleźć kilka krzyży przydrożnych oraz krzyż pańszczyźniany, pod którym chłopi zakopali pańszczyznę. Kilka lat temu odkopano na obszarze dawnej wsi dzwon "Michała". Z Balnicy wywodził się Stepan Sułyk, greckokatolicki metropolita Filadelfii.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

-Ciupka J., Arlet J., W gminie Komańcza i okolice, Krosno 2003

-Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

-Gmina Komańcza - mapa turystyczna, (tekst) Królikowski P., Kraków 2009